De Verenigde Staten zijn actief bezig met het ontmantelen van hun mondiale invloed, een proces dat zich onder de huidige regering met een schokkende snelheid en samenhang afspeelt. Wat zouden geopolitieke rivalen als Vladimir Poetin en Xi Jinping doen om het Amerikaanse leiderschap te ondermijnen? Het antwoord is simpel: ze zouden precies de roekeloze agenda uitvoeren die Donald Trump heeft nagestreefd sinds hij weer president is.
De samenloop van gebeurtenissen deze week – de zelfverjaardag van Trump, de angstige bijeenkomst van de mondiale elites in Davos en de defensieve militaire opbouw in Groenland door Denemarken en zijn bondgenoten – duidt op een mogelijk keerpunt. De al lang bestaande, op regels gebaseerde internationale orde die tachtig jaar relatieve stabiliteit heeft gehandhaafd, is aan het barsten, en de VS versnellen het proces.
De Groenlandse obsessie: een casestudy over zelfsabotage
Begin 2026 is Trumps fixatie op het verwerven van Groenland geëscaleerd tot een alarmerend vertoon van geopolitieke zelfbeschadiging. De VS zijn actief het vertrouwen in de NAVO, het machtigste bondgenootschap, aan het ondermijnen, op een moment dat het bondgenootschap is versterkt door de Russische agressie in Oekraïne.
De reden voor de annexatie van Groenland blijft onverklaarbaar. Het gebied heeft een beperkte strategische of economische waarde. Er is geen populaire eis voor annexatie; slechts 17% van de Amerikanen steunt dit initiatief en slechts 4% is voorstander van militaire interventie. De stap is in eigen land niet populair, ontbeert brede steun en heeft de betrekkingen met belangrijke bondgenoten al onder druk gezet.
Erosie van fundamentele pijlers
Acht decennia lang berustte de Amerikaanse hegemonie op zes kernprincipes: open immigratie, robuuste financiering voor onderwijs en onderzoek, probleemloze handel, de rechtsstaat, sterke allianties en een stabiel monetair beleid. Trump ontmantelt deze pijlers systematisch.
Recente acties omvatten drastische bezuinigingen op legale immigratie, aanvallen op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, dreigingen van handelsoorlogen, erosie van wettelijke normen door ongekende overmacht van de uitvoerende macht, en druk op de Federal Reserve om het monetaire beleid te manipuleren. Deze acties hebben geleid tot waarschuwingen van de Europese leiders, waarbij de roep om een grotere onafhankelijkheid van de VS steeds meer terrein wint.
De gevolgen: een wereld zonder Amerikaanse ankers
De gevolgen zijn nu al zichtbaar. Canada bereidt zich voor op een mogelijk conflict langs zijn onbewaakte grens met de VS, terwijl China zich actief positioneert om de leegte op te vullen die is achtergelaten door de Amerikaanse terugtrekking. Poetin, die lange tijd de hypocrisie van het Westen heeft beweerd, is er nu getuige van dat de VS op zelfdestructieve wijze zijn argumenten valideert.
Dit is geen berekende strategie, maar een product van het narcisme van de president en het negeren van de gevolgen op de lange termijn. Het falen van het Congres om op te treden als controle op de uitvoerende macht heeft deze zelfvernietigende koers mogelijk gemaakt.
Het Amerikaanse model is weliswaar onvolmaakt, maar heeft decennialang innovatie, economische groei en relatieve vrede gefaciliteerd. Het ontmantelen ervan is het uitnodigen van chaos en onzekerheid. Het uiteenvallen van het Amerikaanse leiderschap zal de wereldorde hervormen, en de gevolgen zullen nog generaties lang voelbaar zijn.
Het huidige traject is niet alleen een beleidsverandering; het is een bewuste ontmanteling van de fundamenten waarop de Amerikaanse macht al bijna een eeuw rust. Deze zelf toegebrachte wond zal een blijvend litteken achterlaten in het internationale landschap, en de geschiedenis zal dit tijdperk met harde helderheid beoordelen.
