Decennia lang heeft het idee om fysieke overblijfselen van buitenaardse beschavingen te ontdekken – verlaten ruimtevaartuigen, verlaten sondes of onverklaarbare materialen – zowel sciencefiction als serieus wetenschappelijk onderzoek geboeid. Recente doorbraken bij het identificeren van interstellaire objecten die ons zonnestelsel binnenkomen, hebben deze mogelijkheid van het domein van speculatie naar een tastbaar onderzoeksgebied verplaatst, wat aanleiding heeft gegeven tot discussie over de beste manier om naar deze ‘technosignaturen’ te zoeken en wat we moeten doen als we ze vinden.
De opkomst van interstellaire objecten en de zoektocht naar buitenaardse technologie
De eerste bevestigde interstellaire bezoekers, 1I/‘Oumuamua (2017), 2I/Borisov (2019) en 3I/ATLAS (2025), hebben een cruciaal referentiepunt opgeleverd. Hoewel de huidige wetenschappelijke consensus de voorkeur geeft aan natuurlijke verklaringen voor deze objecten, bewijst hun bestaan dat materiaal uit andere sterrenstelsels ons zonnestelsel wel binnendringt. Deze realiteit heeft een hernieuwde belangstelling aangewakkerd voor de ‘Search for Extraterrestrial Artefacts (SETA)’ – een subset van de bredere Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI).
Onderzoekers zijn nu actief bezig met het ontwikkelen van technieken om afwijkende objecten onder deze interstellaire reizigers te identificeren. Dit omvat het opnieuw onderzoeken van tientallen jaren oude astronomische archieven, op zoek naar onverklaarde transiënten in historische hemelbeelden. Beatriz Villarroel, leider van het project Vanishing & Appearing Sources tijdens een Century of Observations (VASCO), vond onverklaarde ‘kunstmatige’ signalen in foto’s van vóór het ruimtetijdperk, wat de mogelijkheid suggereert van over het hoofd geziene artefacten die al in ons zonnestelsel aanwezig zijn.
De uitdagingen van detectie en verificatie
De jacht wordt geconfronteerd met aanzienlijke hindernissen. Het is een uitdaging om buitenaardse artefacten te onderscheiden van natuurlijke fenomenen, instrumentele fouten of zelfs door de mens gemaakt ruimteschroot. Sommige wetenschappers, zoals Avi Loeb van het Galileo Project van Harvard, interpreteren bepaalde interstellaire objecten als potentiële technosignaturen, een standpunt dat controversieel blijft. Anderen suggereren dat het stigma rond SETA-onderzoek de vooruitgang belemmert, omdat federale ruimtevaartagentschappen aarzelen om missies te financieren die aan een dergelijke speculatieve achtervolging zijn gewijd.
Ondanks het scepticisme erkent de wetenschappelijke gemeenschap de noodzaak van rigoureuze methoden. Onderzoekers stellen criteria op voor het identificeren van kunstmatige objecten op basis van ongebruikelijke materialen, trajecten of zelfs communicatiesignalen. Het komende Vera C. Rubin Observatorium, dat in 2025 operationeel zal worden, zal naar verwachting een schat aan nieuwe gegevens voor deze zoektocht opleveren.
Wat gebeurt er als we iets vinden?
De ontdekking van een bevestigd buitenaards artefact zou complexe vragen oproepen. Is het veilig om te benaderen? Kan een actieve sonde een bedreiging vormen? Zelfs inert afval brengt risico’s van verontreiniging of onbekende eigenschappen met zich mee. Afgezien van de technische problemen zouden de geopolitieke en sociale implicaties diepgaand zijn. Michael Bohlander, voorzitter van mondiaal recht en SETI-beleid aan de Universiteit van Durham, waarschuwt voor mogelijke massale paniek en hysterie, naast de noodzaak van internationale samenwerking.
Veel wetenschappers zijn echter van mening dat een dergelijke ontdekking uiteindelijk onderzoekers over de hele wereld zou verenigen. Adam Frank, een astrofysicus aan de Universiteit van Rochester, voorspelt dat het vinden van onmiskenbaar bewijs van buitenaardse technologie ‘het grootste is dat ooit in de geschiedenis van de mensheid is gebeurd’.
De zoektocht naar buitenaardse artefacten is niet langer een marginale bezigheid. Naarmate interstellaire objecten steeds vaker doelwitten voor observatie worden en naarmate de detectiemethoden verbeteren, wordt de mogelijkheid om bewijs te vinden van vroegere of huidige buitenaardse activiteiten steeds realistischer. Het tijdperk van interstellaire verkenning is begonnen, en daarmee komt het verleidelijke vooruitzicht om de lang verloren gewaande overblijfselen van beschavingen buiten de onze te ontdekken.
